مدرسان شریف پنجمین کنفرانس بین المللی علوم و مهندسی کنفرانس رویکردهای نوین در علوم انسانی چهارمین کنفرانس پژوهش های نوین در علوم انسانی کنفرانس بین المللی مدیریت و اقتصاد در قرن 21 ششمین کنفرانس بین المللی مدیریت اقتصاد و حسابداری کنفرانس علوم کشاورزی و محیط زیست  پنجمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی کنفرانس بین المللی پژوهش در هنر کنفرانس بین المللی علوم مهندسی و تکنولوژی موسسه ابن یمین کتابخانه فرهنگ

نقد و بررسی سیستم پذیرش دانشجوی دکتری

تب مدرک‌گرایی در حالی به مقطع دکتری رسیده است که بسیاری از کارشناسان برگزاری آزمون سراسری و کاهش اختیار دانشگاه‌ها را یکی از دو علت این پدیده می‌دانند.

نحوه پذیرش دانشجویای دکتری طی سال‌های اخیر یکی از بحث‌ها و دغدغه‌های جامعه دانشگاهی بوده است و تاکنون نیز نظرات و پیشنهادات گوناگونی درباره آن ارایه شده است.

اگرچه براساس آخرین تغییرات در نحوه پذیرش دانشجوی دکتری سال ۹۳، در آزمون سال آینده سهم و اختیار دانشگاه‌ها در پذیرش دانشجوی دکتری به ۷۰ درصد افزایش و تاثیر نمره آزمون دکتری به ۳۰ درصد کاهش یافته است اما این تغییر نیز هنوز نتوانسته رضایت خاطر اساتید را به طور کامل جلب کند.

“نقد و بررسی سیستم پذیرش دانشجوی دکتری” عنوان میزگردیست که توسط سرویس دانشگاهی ایسنا به مناسب هفته دانشجو با حضور سه تن از اساتید دانشگاه‌های صنعتی شریف، امیرکبیر و علم و صنعت ایران در محل ایسنا برگزار شد و طی آن اساتیدی که سال‌ها تجربه پذیرش دانشجوی دکتری را داشتند، ضمن نقد شیوه فعلی به ارایه راهکارهای اصلاحی در این باره پرداختند.

 

 

نشست دکتری

 

پذیرش دانشجوی دکتری به دانشگاه‌های دارای هیات ممیزه واگذار شود

 

دکتر مهدی احسان استاد دانشگاه صنعتی شریف در این میزگرد با انتقاد از سیستم فعلی پذیرش دانشجوی دکتری، با بیان اینکه آزمون زبان و تست هوش و یک امتحان تستی نمیتواند ملاک مناسبی برای انتخاب دانشجوی دکتری باشد، در عین حال پیشنهاد کرد که پذیرش دانشجوی دکتری برای دانشگاههای دارای هیات ممیزه به خودشان واگذار شود.

 

به گزارش سرویس دانشگاهی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر مهدی احسان، استاد تمام دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف که تاکنون حدود یکصد دانشجوی دکتری و ارشد را پذیرش و راهنمایی کرده است، در میزگرد “نقد و بررسی سیستم پذیرش دانشجوی دکتری” که با حضور دو تن از اساتید دانشگاه‌های علم و صنعت و امیرکبیر در محل ایسنا برگزار شد، با بیان اینکه اعتماد دانشگاهها طی سالهای گذشته به وزارت علوم کمرنگ شده است، اظهار کرد: طی سالهای اخیر به دلیل برخی تصمیمات آنی، اعتماد دانشگاهیان به وزارت علوم کمرنگ شده است، در حالی که باید وزارت علوم دانشگاهیان را حمایت کند و سرویس‌دهنده به دانشگاهها باشد.

 

 

پذیرش دانشجو دکتری به یک روش بنیان‌سوز برای آموزش عالی تبدیل شده است

 

استاد دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به تغییر سیستم پذیرش دانشجوی دکتری در دولت دهم و حذف اختیارات دانشگاه‌ها، ادامه داد: در وزارت علوم مشکلات بسیاری در زمینه‌های گوناگون وجود دارد، در حال حاضر پذیرش دانشجویان دکتری در کنار سایر تصمیمات به یک روش بنیان‌سوز برای آموزش عالی تبدیل شده است و برای شروع باید میان وزارت علوم و دانشگاهها آشتی ایجاد شود.

 

به اعتقاد دکتر احسان، در حال حاضر ارتباط دانشگاه و وزارت علوم، ارتباط قوی و فایدهمندی نیست و این مسئله به تمام مسائل دانشگاه سایه انداخته است بنابراین قبل از اقدام ضرورت دارد، اعتماد بین وزارت علوم و دانشگاه تقویت شود.

 

 

دکتر احسان

 

وی با اشاره به سیستم پذیرش دانشجوی دکتری، اظهار کرد: تاکنون سیستم‌های مختلفی را برای این نوع پذیرش انجام شده است، اما متاسفانه هنوز هم نتوانسته‌ایم به یک سیستم مفید و قابل قبول در این باره دست یابیم.

 

وی با بیان اینکه در حال حاضر برای دانشگاههای مختلف از طریق آزمون متمرکز وزارتخانه جذب دانشجو انجام می‌شود، اظهار کرد: جذب دانشجو از این طریق نمی‌تواند معیار و ملاک مناسبی برای دانشجوی دکتری باشد و باید تمهیدات اساسی برای این زمینه اخذ شود.

 

دکتر احسان با بیان اینکه برگزاری امتحان تستی و بعد از آن امتحان زبان و تست هوش نمی‌تواند سنجش مناسبی برای پذیرش دانشجوی دکتری باشد، گفت: پس از برگزاری این آزمون، با ضریب ۴ دروس تخصصی و ضریب یک درس زبان و هوش، دانشجویان نمرهای را کسب می‌کنند و درصورت کسب حدنصاب برای مصاحبه به دانشگاهها معرفی می‌شوند. متاسفانه این گونه گزینش، شیوه مناسبی برای تفکیک دانشجویان دکتری نیست.

 

استاد تمام دانشگاه صنعتی شریف همچنین اظهار کرد: متقاضیان دوره دکتری در این مرحله معمولا از هوش کافی برخوردار هستند و برگزاری یک امتحان تستی برای درسهای تخصصی نیز قدرت تشخیص و تمیز دانشجویان را ندارد، در حالی که فاکتورهای اساسی و مهم‌تری در گزینش دانشجوی دکتری وجود دارد.

 

 

مسئولیت اجرایی پذیرش دانشجوی دکتری به دانشگاه‌ها واگذار شود

 

این عضو هیات علمی دانشگاه شریف با اشاره به دخالت و ورود وزارت علوم در اجرا، گفت: وزارت علوم عمدتا وظیفه ستادی و نظارتی در امر دانشگاه‌ها را دارد و مسئولیت اجرایی پذیرش دانشجوی دکتری بهتر است به دانشگاه‌ها واگذار شود.

 

دکتر احسان با بیان اینکه این سیاستگذاری و وضع قوانین تنها نباید برای دانشجویان دکتری صورت بگیرد، گفت: وزارت علوم در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد نیز می‌تواند تنها کار سنجش را انجام دهد و مسئولیت گزینش را به خود دانشگاه‌ها محول کند.

 

وی با بیان اینکه در حال حاضر تعداد زیادی داوطلب برای آزمون دکتری در سال جاری ثبت‌نام کرده‌اند، گفت: نمیتوان یک کار اجرایی را به همین سادگی به یک حرکت ایده‌آل تبدیل کرد و برای رسیدن به یک پذیرش آرمانی، وقت و برنامه لازم است.

 

دکتر احسان که خود از موسسان و برنامه ریزان دوره دکتری برق در داخل کشور است، اظهار کرد: در ابتدای راه اندازی دوره دکتری برق در آن زمان نیز خیلی‌ها مخالف آغاز این برنامه در داخل مملکت بودند، اما در نهایت دانشگاه شریف موفق به ایجاد این رشته شد. امروز هم امیدواریم تغییر برنامه پذیرش دانشجویان دکتری با وجود تمام موانع میسر شود.

 

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نحوه پذیرش دانشجوی دکتری دردانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف، اظهار کرد: در حال حاضر این دانشکده براساس فرمول خود دانشجوی دکتری می‌پذیرد به این معنا که ۶۰ درصد گزینش سوابق آموزشی دانشجو ( محل تحصیل، معدل، زمان تحصیل و…) و ۴۰ درصد نیز سوابق تحقیقاتی است، در نهایت مجموع نمره کسب شده را در ضریبی بین صفر و یک که منعکس کننده ظرفیت، زمینه تحقیقاتی و امکانات داشکده است ضرب می نماید که نمره مصاحبه دانشجو را تعیین می‌نماید.

 

این استاد دانشگاه با اشاره به پدیده تحمیل دانشجوی دکتری از طرق مختلف به دانشگاهها در دورههای گذشته، گفت: خوشبختانه دانشگاه شریف زیربار خیلی از تحمیل‌ها نمی‌رود.

 

 

تعیین ظرفیت پذیرش دکتری از اختیارات دانشگاه است

 

دکتر احسان در ادامه سخنان خود با اشاره به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در پذیرش دانشجوی دکتری، اظهار کرد: بر اساس مصوبه این شورا تعیین ظرفیت پذیرش دانشجوی دکتری با توجه به امکانات از اختیارات دانشگاه است، ولی متاسفانه در این مورد توجهی نمی‌شود به نحوی که در حال حاضر امکانات دانشگاه‌ها و ظرفیت پذیرش دانشجوی دکتری در اغلب دانشگاه‌ها مناسب نیست و باید راهکارهای اساسی در این زمینه اندیشیده شود.

 

دکتر احسان همچنین درباره راهکارهای اصلاح سیستم پذیرش دانشجوی دکتری گفت: باید اصل را بر این بگذاریم که سیاست را وزارت علوم تعیین کند و اختیارات اجرایی در دست دانشگاه باشد.

وی با بیان اینکه می‌توان دانشگاه‌هایی که هیات ممیزه دارند را از دانشگاه‌هایی که هیات ممیزه ندارند، تفکیک کرد، گفت: می‌توان اختیارات بیشتری به دانشگاه‌هایی که دارای هیات ممیزه هستند، داده شود.

 

 

بسیاری از تصمیمات دکتری توسط کسانی گرفته می‌شود که تجربه پذیرش یک دانشجوی دکتری را نداشته‌اند

 

این عضو هیات علمی دانشگاه شریف، تصریح کرد: متاسفانه بسیاری از تصمیمات درباره دانشجویان دکتری و برنامه‌های مربوطه توسط کسانی گرفته می‌شود که خودشان حتی تجربه پذیرش یک مورد دانشجوی دکتری را نیز نداشته‌اند.

 

احسان با بیان اینکه دانشگاهیان عموما افراد نجیبی هستند، اظهار کرد: معمولا دانشگاهیان کمتر به این رفتارها و تصمیمات اعتراض می‌کنند، چرا که نمی‌خواهند حاشیه‌ای در مراکز آموزشی ایجاد شود.

 

 

پذیرش دانشجوی دکتری باید به طور کامل به دانشگاه‌ها واگذار شود

 

وی با بیان اینکه این سیاست‌های آموزش عالی مدت‌هاست که دامنگیر دانشگاه‌هاست، گفت: شاید مسئولان مربوطه می‌دانستند که این امتحانات کمکی چندانی به تقکیک دانشجویان برای پذیرش در این دوره ندارد و به نظر می‌رسد می‌خواستند کنترل پذیرش دانشجو را دست خود داشته باشند، بنابراین افزایش ۷۰ درصدی اختیار دانشگاهها که در دوره جدید وزارت علوم اتخاذ شده نیز چندان رهگشا نیست و پذیرش دانشجوی دکتری با اتخاذ تدابیری باید به طور کامل به دانشگاه‌ها واگذار شود.

 

این استاد دانشگاه در خاتمه با بیان اینکه وزارتخانه بهتر است وظیفه ستادی خود را پیش بگیرد و در ارتباط با تعیین ظرفیت و نحوه گزینش دانشجوی دکتری به نقش اصلی خود برگردد، تصریح کرد: وزارت علوم وظیفه سیاستگذاری برای تعیین ظرفیت و نحوه پذیرش دانشجو دکتری را در دست بگیرد و انتخاب دانشجوی دکتری را به دانشگاه‌ها واگذار کند.

 

 

دکتر شهرتاش

 

استادیار دانشگاه علم و صنعت: پذیرش دانشجوی دکتری باید استادمحوری شود

 

دکتر سید محمد شهرتاش استادیار دانشگاه علم و صنعت ایران با بیان اینکه آزمونی که برای پذیرش دانشجو انجام می‌شود نمی‌تواند گزینش مناسبی برای پذیرش دانشجوی دکتری باشد، تاکید کرد: باید به سمت آزمون غیرمتمرکز دکتری در دانشگاه‌ها پیش برویم و اختیار را به دانشگاه‌ها واگذار کنیم.

 

به گزارش سرویس دانشگاهی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر سید محمد شهرتاش، استادیار دانشکده مهندسی برق دانشگاه علم و صنعت ایران در میزگرد “نقد و بررسی نحوه پذیرش دانشجوی دکتری” که با حضور دکتر احسان استاد دانشگاه شریف و دکتر سالاری‌راد استادیار دانشگاه امیرکبیر در محل ایسنا برگزارشد، با اشاره به افزایش ظرفیت دکتری دانشگاه‌ها بدون تحلیل و بررسی امکانات در دولت دهم، گفت: در پذیرش دانشجوی دکتری باید به سوابق علمی دانشجویان توجه ویژه‌ای شود، چرا که تنها رزومه علمی دانشجو می‌تواند بیانگر توانایی علمی دانشجو باشد، به همین دلیل حتی در شرایط فعلی که درصد مصاحبه ۷۰ و آزمون ۳۰ درصد است، باز هم نمی توان گفت که به سوابق علمی دانشجویان توجه می شود.

 

وی با بیان اینکه یک دانشجو در طول دوره‌های لیسانس و فوق لیسانس خود خیلی بهتر از شرکت در آزمون تستی یک روزه می‌تواند توانایی‌های خود را نشان دهد، تصریح کرد: تمام سوابق کاری دانشجو اعم از کارنامه آموزشی، پایان نامه و محصولات پژوهشی و همچنین نوع و میزان فعالیت‌های فوق برنامه علمی است که می‌توان بر اساس این سوابق، پذیرش دانشجوی دکتری را انجام داد .

 

وی تاکید کرد: بهترین نوع پذیرش دانشجوی دکتری توسط دانشگاه است و باید پذیرش دانشجوی دکتری به طور تام توسط دانشگاه ها و به محوریت اساتید انجام شود.

 

به اعتقاد وی، با سیستم فعلی پذیرش دانشجوی دکتری، ارتباط علمی دستیار پژوهش و مدیر پژوهشی که همان استاد راهنماست قطع شده است زیرا ممکن است مناسبترین فرد برای مقطع دکتری جذب نشود، چرا که استاد مجبور است از فهرست اعلام شده توسط سازمان سنجش فردی را انتخاب کند که در بهترین حالت ممکن است همخوانی لازم را با نیازهای تخصصی و پژوهشی وی و در بدترین حالت شاید شایستگی حضور در آن رشته و مقطع را نداشته باشد و صرفا با انتخاب اتفاقی چند جواب صحیح در آزمون تستی در فهرست قبولی ها قرار گرفته باشند.

 

این عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت با بیان اینکه شیوه متمرکز پذیرش دکتری خسارت‌های زیادی را به آموزش عالی زده است، گفت: تمهیدات و تصمیمات اساسی باید برای اصلاح روش پذیرش دانشجوی دکتری اخذ شود.

 

دکتر شهرتاش در ادامه با انتقاد از افزایش‌ بی‌رویه ظرفیت دکتری در دانشگاه‌ها افزود: باید از افزایش ظرفیت دکتری بدون بررسی امکانات دانشگاه ها جلوگیری کرد و ظرفیت دانشگاه‌ها بدون بررسی امکانات لازم دوره دکتری افزایش پیدا نکند.

 

وی تاکید کرد: هر گروه آموزشی نباید مجوز پذیرش دانشجوی دکتری را داشته باشد و گروه‌ها در دانشگاههای مختلف باید از نظر میزان توانایی برای ایجاد و افزایش ظرفیت دکتری بررسی شوند.

 

وی همچنین پیشنهاد کرد که سال آینده برای استاد راهنما شدن در دوره دکتری حداقل‌هایی اعلام شود و ظرفیت پذیرش دکتری هم بی‌دلیل افزایش پیدا نکند به طوری که هر استاد با داشتن معیارهای علمی مطلوب، دانشجو پذیرش کند.

 

استادیار دانشگاه علم و صنعت در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه اختیار دانشگاه برای پذیرش دانشجوی دکتری کاهش یافته است، گفت: زمانی که دانشگاه دانشجویی را پذیرش نمی‌کند، دلایل خاص خود را دارد به عنوان مثال ممکن است سوابق تخصصی دانشجو با برنامه های آن گروه و آن دانشگاه تطبیق نداشته باشد حتی اگر نمره‌ای که در آزمون کسب کرده است نمره مورد قبولی باشد، به همین دلیل عاقلانه است که وزارت علوم اختیار دانشگاه‌ها را افزایش دهد.

 

دکتر شهرتاش با اشاره به تحمیل دانشجوی دکتری به دانشگاه‌ها از طریق تبدیل بورس خارج به داخل از سوی وزارت علوم در دولت گذشته، گفت: در آن رویه وزارت علوم عده‌ای را از طریقی غیر از رویه معمول خود در اخذ آزمون برای بورس خارج جذب می‌کرد بدون اینکه نظر دانشگاه را بخواهد، و سپس آنها را به بورس داخل تبدیل وضعیت و به دانشگاه‌ها معرفی می‌کرد و برای افزایش احتمال پذیرش آنان از اعطای کمک های مالی نیز استفاده می کرد که این مساله تاکنون آسیب‌های زیادی را به آموزش عالی کشور زده است.

 

وی درباره آسیب احتمالی از اینکه دانشگاه‌ها تمایل به جذب دانشجوی خود دارند، نیز اینگونه پاسخ داد: یکی از دلایل این مساله این است که این دانشجو در همان زمینه‌ای تحصیل کرده است که استاد مربوطه انتظار دارد و استاد می‌داند که این فرد مناسب پیگیری تحقیقاتی است که وی در دست دارد ولی اگر فردی از دانشگاه دیگری رزومه علمی قویتری داشته باشد و بتواند کمک پژوهشی مناسبتری باشد، قطعا استاد مربوطه پس از بازبینی لازم، او را جذب می‌کند.

 

دکتر شهرتاش با بیان اینکه نباید از دانشگاه‌های شهرستان غفلت شود، گفت: ممکن است گروههای آموزشی، بدون داشتن امکانات لازم دست به پذیرش دانشجوی دکتری بزنند بنابراین باید یک حداقل‌هایی برای تعیین استادی که دانشجو را پذیرش می‌کند، مد نظر قرار گرفته شود و برای گروههایی که داوطلب ورود به گردونه پذیرش دانشجوی دکتری شده و یا می‌شوند، معیارهایی از جنس توانمندیهای علمی اساتید و زیرساخت‌های پژوهشی گروه مشخص شود.

 

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقد آزمون دکتری پرداخت و با بیان اینکه آزمون دکترای عمومی در هر گرایش، استانداردهای لازم را برای شناسایی واجدین شرایط ندارد، اظهار کرد: دانشجوی کارشناسی ارشد به صورت تخصصی دروس و محور تحقیقاتی خود را با راهنمایی استاد راهنما انتخاب می نماید و موارد متعددی است که آزمون دکتری از موادی اعلام می‌شود که لزوما دانشجو این دروس را نگذرانده است.

 

وی با بیان اینکه آزمون پذیرش دکتری باید آزمون اختصاصی در دانشگاه‌های پذیرنده باشد، گفت: در این صورت دانشگاه بر مبنای ظرفیت پذیرش اساتید خود و نوع نیاز تخصصی اساتید همان دانشگاه به صورت اختصاصی آزمون ورودی با مواد آزمون متناسب برگزار می نماید و احتمال پذیرش داوطلبین با سوابق علمی مرتبط با نیاز اساتید هم بیشتر می‌شود.

 

وی تصریح کرد: آزمون سراسری پذیرش دانشجوی دکتری نیز می‌تواند به عنوان یک سنجش عمومی مانند آزمون GRE برگزار شود و در رزومه دانشجو مد نظر قرار گیرد؛ نه اینکه این آزمون محدودکننده دانشجو و استاد شود. به گفته دکتر شهرتاش، یک تفاوت جدی میان نوع استفاده از آزمون GRE و آزمون فعلی دکتری وجود دارد؛ نتیجه آزمون GRE تنها در رزومه دانشجو معرفی می‌شود در حالی که نتیجه آزمون سراسری دکتری در ایران تعیین کننده فهرست اعلامی قبول شدگان به دانشگاه‌هاست که در واقع محدود کننده حق انتخاب اساتید و حتی داوطلبان است.

 

این عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ادامه داد:‌ در آزمون فعلی دکتری که به صورت سراسری برگزار می‌شود، برخی دانش آموختگان فوق لیسانس تحت تاثیر جو عمومی شرکت در این آزمون را به عنوان فرصتی برای خود می‌دانند فارغ از آنکه آمادگی لازم برای ورود به دوره عالی تحقیق را دارند یا نه؛ در حالی که اگر قرار باشد دانشگاه‌ها به صورت اختصاصی آزمون برگزار کنند، تعداد افرادی که در این آزمون شرکت می‌کنند، با توجه به اینکه داوطلبین به صورت پراکنده و با ملاحظه شرایط دانشگاه برگزار کننده در آزمونهای مختلف شرکت می‌کنند از آن جو عمومی خارج می‌شوند و تنها افرادی که آمادگی لازم را دارند در آزمونها شرکت می کنند.

 

به اعتقاد وی، برگزاری آزمون سراسری یک حس کاذب برای دانشجویان کارشناسی ارشد به منظور کسب مدرک دکتری ایجاد می‌کند.

 

استادیار دانشگاه علم و صنعت در ادامه سخنان خود با بیان اینکه در روش فعلی پذیرش دانشجوی دوره دکتری، ارتباط مستقیم بین سوابق علمی دانشجو و نیاز تخصصی استاد ضعیف است، گفت: نتیجه این امر تاخیر در تهیه و انتشار محصولات پژوهشی است؛ چرا که داوطلبی که به صورت متمرکز و فقط در تطبیق با گرایش اساتید به گروه‌ها تخصیص پیدا می‌کنند باید مدت بیشتری را برای آشنایی و آماده شدن پیش از ورود به دوره تحقیق و احراز شرایط خلاقیت صرف کند.

 

عدم شایسته‌سالاری یکی دیگر از تبعات پذیرش آزمونی دانشجوی دکتری است که دکتر شهرتاش بیان کرد و افزود: به دلیل اینکه دانشجو از طریق آزمون عمومی پذیرفته می‌شود، ارتباط استاد با دانشجو ضعیف‌تر است زیرا هنگامی که دانشجو متوجه می‌شود که پذیرش او از طریق استاد انجام گرفته است، ارتباط قوی‌تری را با او برقرار می‌کند و خود را متعهد‌تر به این همکاری علمی می داند.

 

 

در پذیرش دانشجو دکتری باید به ظرفیت‌سازی و ظرفیت‌سنجی توجه شود

 

دکتر محمدمهدی سالاری‌راد عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با تاکید بر لزوم اتخاذ ساز و کار صحیح و واقع‌بینانه در ظرفیت سنجی و ظرفیت‌سازی در جذب دانشجوی دکتری، به افزایش وزن ارزیابی دانشگاه‌ها به ۷۰ درصد در گزیش دانشجوی دکتری اشاره و اظهار کرد: این ۷۰ درصد باید به صورت ضابطه‌مند و تعریف شده باشد و لزوما قابلیت کمی‌سازی را نیز داشته باشد. همچنین نباید تمامی این ۷۰ درصدی که به دانشگاه‌ها واگذار شده است، در قالب یک مصاحبه دیده شود زیرا یک دانشجوی دکتری باید در تمامی ابعاد و به ویژه سوابق علمی و پژوهشی وی ارزیابی شود.

 

دکتر سالاری

به گزارش سرویس “دانشگاهی” خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر محمدمهدی سالاری‌راد عضو هیات علمی دانشکده مهندسی معدن و متالورژی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در میزگرد نقد و بررسی سیستم پذیرش دانشجوی دکتری” که با حضور دکتر مهدی احسان و دکتر سید محمد شهرتاش از اساتید دانشگاه‌های صنعتی شریف و علم و صنعت ایران در ایسنا برگزار شد، گفت: متاسفانه بدعت‌گذاری و رویکردهای بنیان‌سوز معطوف به دانش و دانشگاه‌ها در هشت سال گذشته به نحوی پذیرش دانشجوی دکتری را تحت تاثیر قرار داده است که اصلاح و جبران خسارات آنها نیازمند زمان است و البته در برخی موارد حتی غیر قابل جبران.

 

وی با اشاره به ظرفیت پذیرش دانشجوی دکتری، اظهار کرد: ظرفیت پذیرش دانشجو دکتری و سنجش دانشجو دو موضوعی است که تاثیر زیادی بر یکدیگر دارند، به همین دلیل باید توجه ویژه‌ای به ظرفیت سنجی و ظرفیت سازی قبل از پذیرش دانشجو دکتری شود.

 

عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر تصریح کرد: قبل از اینکه بخواهیم مساله پذیرش دانشجوی دکتری را مورد انتقاد قرار دهیم، باید به روش نامناسب فعلی و فقدان مکانیزم صحیح ظرفیت سنجی و عدم ظرفیت سازی مکفی در این دوره توجه کنیم.

 

وی با اشاره به ماده ۲۰ قانون برنامه پنجم گفت: برای پذیرش هر دانشجو باید سرانه در نظر گرفته شود و اگر سرانه‌ای در نظر گرفته نشود مقدمه کار نیز انجام نشده است ولی مؤخره آن یعنی پذیرش دانشجوی دکتری با شتاب‌زدگی و شاید انگیزه‌ها و اهداف غیردانشگاهی انجام می‌شود که این موضوع سبب ایجاد چالش‌های جدی در این امر شده است.

 

دکتر سالاری‌راد با بیان اینکه طی هشت سال اخیر نه تنها ظرفیت‌سازی مطلوبی در دانشگاه‌ها انجام نشده است، ادامه داد: دانشگاه‌ها همانطور که در این سال‌ها بخشی از سرمایه‌های معنوی خود را از دست داده‌اند سرمایه‌های مادی خود ازجمله سرمایه‌های آزمایشگاهی و تجهیزاتی آن‌ها نیز بدون جایگزینی و مزید بر مشکلات تحریم مصرف شده است. لذا ظرفیت واقعی پذیرش در صورت عدم تامین منابع ارزی لازم شدیدا روند کاهشی دارد.

وی با بیان اینکه متاسفانه در دانشگاه‌های کشور مکانیزم “ظرفیت سنجی” صحیحی وجود ندارد، گفت: بسیاری از اساتید به روش و ظرفیت پذیرش فعلی دانشجوی دکتری نقد جدی دارند و ظرفیت و امکانات دانشگاهی را ناکافی می‌دانند، ولی متاسفانه مراجع تصمیم‌گیری به این نظرات آنچنان که باید وقعی نمی‌گذارند و از مجاری مختلف و به دفعات متعدد در خلال سال تحصیلی عده‌ای را به عنوان دانشجوی دکتری روزانه، شبانه، بورسیه، انتقال از خارج به داخل و قس علیهذا به دانشگاه‌ها گسیل می‌دارند.

 

عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با بیان اینکه برخی از دانشگاه‌ها قابلیت پذیرش دانشجوی دکتری را ندارند ، ادامه داد: در حال حاضر اکثر امور دانشگاه‌ها به وزارت علوم منتقل شده است و بسیاری از وظایف وزارت علوم نیز به شورای عالی انقلاب فرهنگی واگذار گردیده که این مساله موجب بروز چالش‌های فراوانی در دانشگاه‌ها شده است.

 

وی با اشاره به افزایش بیش از ۳۶۰۰ نفر به ظرفیت پذیرش دانشجویان دکتری در تیر ماه سال گذشته، تصریح کرد: این ظرفیتی است که دبیر شورای انقلاب فرهنگی اعلام کرده است. اما باید دانست که شان شورای انقلاب فرهنگی اعلام افزایش یا کاهش پذیرش دانشجویان دکتری نیست، شورای عالی انقلاب فرهنگی در جایگاه سیاستگذاری است، شان این شورا سیاستگذاری و برنامه‌ریزی کلان برای دانشگاه‌هاست نه تعیین ظرفیت دکتری. این مسئله نه تنها موجب حذف اختیارات دانشگاه‌ها می‌شود بلکه اختیارات وزارت علوم را نیز محدود می‌کند.

دکتر سالاری با بیان اینکه نمی‌توان به یکباره مانند سال ۹۱ پذیرش دانشجوی دکتری را دو برابر کرد، گفت: متاسفانه دانشگاه‌ها در دوران غلبه کمیت بر کیفیت به سر می‌برند و مدیریت فعلی آموزش عالی کشور و دانشگاه‌ها وظیفه سنگینی را در سال‌های آینده برای ایجاد توازن در کمیت و کیفیت بر عهده دارند.

 

وی با اشاره به افزایش وزن ارزیابی دانشگاه‌ها به ۷۰ درصد در گزیش دانشجوی دکتری، اظهار کرد: این ۷۰ درصد باید به صورت ضابطه‌مند و تعریف شده باشد و لزوما قابلیت کمی‌سازی را نیز داشته باشد. همچنین نباید تمامی این ۷۰ درصدی که به دانشگاه‌ها واگذار شده است، در قالب یک مصاحبه دیده شود زیرا یک دانشجوی دکتری باید در تمامی ابعاد و به ویژه سوابق علمی و پژوهشی وی ارزیابی شود.

 

این عضو هیات علمی دانشگاه امیرکبیر با اشاره به اهمیت توجه دانشگاه‌ها به رزومه علمی داوطلبین ورود به دوره دکتری، تصریح کرد: سابقه علمی دانشجو می‌تواند ملاک مناسبی برای پذیرش وی در دانشگاه باشد و اگر رزومه و سابقه علمی دانشجو نتواند وی را به دانشگاه بشناساند قطعا برگزاری یک آزمون تستی نمی‌تواند معیار مناسبی برای شناسایی دانشجو باشد کما اینکه یک مصاحبه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای نیز قادر به چنین کاری نیست.

 

وی با بیان اینکه اختیاری که به دانشگاه برای پذیرش دانشجوی دکترا واگذار شده باید در یک قالب قابل دفاع و منطقی طراحی شود، گفت: نه تنها سوابق علمی داوطلبین برای ورود به مقطع دکتری برای دانشگاه مهم است بلکه نظر استاد راهنما نیز با اهمیت است و باید با وزنی متناسب و متوازن به عنوان بخشی از ۷۰ درصد در ارزیابی داوطلبین لحاظ شود.

 

دکتر سالاری با بیان اینکه گزینش نهایی نمی‌تواند خارج از ارزیابی دانشگاه‌ها باشد، گفت: شفافیت در گزیش مهمترین بخش است چه در آن ۷۰ درصد در اختیار دانشگاه و چه در ۳۰ درصد مربوطه به آزمون. اما متاسفانه این مسئله‌ای است که تا کنون به آن توجهی نشده است.

 

عضو هیات علمی دانشگاه امیرکبیر در خاتمه با اشاره به رویه معرفی دانشجوی دکتری از طریق تبدیل بورس خارج به داخل در سال‌های گذشته، گفت: باید اعزام دانشجو به خارج از کشور طبق شرایطی معین و شفاف و به صورت هدفمند و با اعلام عمومی از طریق آزمون و مکانیزم‌های ارزیابی صحیح و جامع صورت بگیرد. همچنین قویا توصیه می‌شود که بخش غالب منابع مالی اعزام دانشجویان بورسیه به خارج به اعزام‌های کوتاه مدت ۶ تا ۹ ماهه دانشجویان دکتری داخل تعلق گیرد، چرا که با هزینه اعزام یک دانشجوی بورسیه به خارج می‌توان ۷ تا ۱۰ دانشجوی دکتری داخل را برای فرصت تحقیقاتی و انجام بخشی از تحقیقات مربوط به پایان‌نامه‌هایشان به دانشگاه‌های معتبر اعزام نمود تا علاوه بر غنا بخشیدن و تعمیق علمی آنها موجبات بسط همکاری‌های بین‌المللی و دیپلماسی علمی مورد نظر رئیس جمهور را فراهم سازند.

عضویت در کانال تخصصی آزمون دکتری

نظرات (۲۵۹)

  1. آرزو می‌گه:

    به نظر بنده نیز که از متقاضیان ادامه تحصیل در دوره دکترا هستم, یک امتحان چندساعته در یک روز که در بسیاری از موارد بسیار نیز سوالات و شرایط، استاندارد هم نیست نمی تواند شایستگی افراد را مشخص کند. هر چند که الان امتیاز مصاحبه هم دخلیل است اما چون آزمون اولیه به عنوان فیلتر اصلی معرفی افراد تعیین می شود یک نفر هر چه قدر هم توانمندیهای زیادی برای ارائه در مصاحبه و رزومه اش داشته باشد اگر به هر دلیلی آزمون را خوب ندهد اصلا برای مصاحبه دعوت نمی شود که حالا نتیجه مصاحبه اش ۷۰ درصد و یا حتی ۱۰۰ درصد تأثیر داشته باشد.
    بنده با آزمون کتبی به عنوان فیلتر اولیه کاملا مخالفم.

  2. نیر وهاب پور می‌گه:

    اگر قرار باشه کنکور دکتری حذف بشه دقیقا این یعنی فرصت برابر و عادلانه ی ورود در مقطع دکتری حذف شده؛ این یعنی اینکه دیگه باید برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری به فکر خارج از کشور بود؛ این یعنی اینکه دیگه باید عشق به ادامه تحصیل رو در خودمون از بین ببریم؛ این یعنی اینکه باید افسوس و حسرت بخوریم …… واقعا نگران کننده است!

  3. غلامی می‌گه:

    جای تاسف داره این روش .عملا دانشجویان دانشگاه های دیگه کلا باید قبولی در دکترا رو فراموش کنند.چون در مصاحبه اساتید فقط دانشجویان خودشون رو میبینند .اما چه بسا بقیه دانشجویان هم توانا و آگاه و شایسته باشند اما فقط فارغ التحصیل دانشگاه های تهران!!!( در مورد رشته خودم شهرسازی) نیستند . واقعا از این بی عدالتی بیزارم.

  4. فلسفه می‌گه:

    گفته اساتید صحیح است چون که اونها سالها با دانشجوایان بوده اند ومی دانند چه کسی بدردکارهای پژوهشی وتحقیقاتی می خورد ودر نهایت مفید برای دوره دکتری است،با یستی هر کاری را به دانیان و صاحبانش سپرد.

  5. کیانوش می‌گه:

    با سلام
    متاسفانه دوستان راست میگن و اساتید دانشگاهها روی دانشجوی خودشون نظر خاص دارن که همین نظر باعث قبولی اون افراد میشه. معمولا دید نسبت به دانشجوها یکسان نیست و ارزیابی با نظر شخصی و آشنایی با دانشجو در مقطق ارشد باعث قبولی بعضی و نداشتن این آشنایی باعث رد شدن بعضی دیگه میشه.
    واقعا باید یه جوری اعتراض خودمون رو اعلام کنیم. اگه اینا میگن مصاحبه ۷۰ درصد باشه عیب نداره، کسی را که حساب پاک است، از محاصبه(مصاحبه :-) ) چه باک است! اما مردونه بیان این ۷۰ درصد رو بصورت روشن تعریف عملیاتی کنن و بشه بصورت کمی اون رو مشاهده کرد و هرگونه نظر شخصی و سلیقه ای اساتید رو از اون حذف کرد.

  6. حسین.ر.م می‌گه:

    بنام خدا
    با سلام و تشکر از اظهار نظرات سازنده دوستان. به نظر من اینکه باید دانشجوی دکتری از طریق کنکور انجام بشه به دلایل زیر:
    ۱٫ متاسفانه سازو کار نظارتی ای که بتواند جلوی گزینش سلیقه‌ای دانشگاههای برگزار کننده آزمون را بگیرد وجود ندارد.
    ۲٫ برگزاری آزمون از طریق دانشگاه ها همچون گذشته به دانشجویانی که دوره های ارشد را در همان دانشگاهها تحصیل کرده‌اند این فرصت رامی‌دهد که آن دانشجویان بتوالنند از منابع احتمالی آزمون با خبر شوند اما کسانی که در دانشگاههای بجز محل تحصیل دوره ارشد را گذرانده اند متاسفانه کمتر از منابع آزمون ها و محل های امتحان آزمون در کتابهای مورد نظر مطلع شوند و اذدا فرصت را برای آنها اختصاصی تر و در نتیجه برای عموم سختتر می کند که این از عدالت بدور است.
    ۳٫ دانشگاه ها بیشتر دانشجویان دکتری را از بین دانشجویان ارشد خودشان انتخاب می کنند که این هم از عدالت بدور است.
    لذلا در مجموع پیشنهاد می‌شود جداً و جداً و جداً فقط و فقط از طریق کنکور نه حتی دادن امتیاز ۷۰ و ۳۰ بلکه ۱۰۰ درصد کنکور و سازمان سنجش دانشجو انتخاب شود. تا برای همیشه بساط هرگونه اعمال سلیقه های دچار اشتباه و غلط و یا سوئ تفاهمهای شبه بر انگیز برداشته شود.
    من الله التوفیق
    یکی از دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه علامه

  7. احسان می‌گه:

    دوستان لطفا به ۲۰:۳۰ یا شبکه ها و خبرگزاری های دیگه زنگ بزنن و درخواست پیگیری گزارش ۲ هفته پیش تو ۲۰:۳۰ که عضو کمیسیون آموزش مجلس با افزایش وزن مصاحبه مخالفت کرد و قول داد قضیه افزایش سهم مصاحبه رو تو کمیسیون آموزش بررسی کنند رو پیگیری کنند.

  8. مرتضی می‌گه:

    دوست من در دانشگاه تربیت مدرس در زمان مصاحبه دکترا با استادش در دوره کارشناسی روبرو میشه و به دلیل همین دوستی هیچ مصاحبه ای از او به عمل نمیاد و بعنوان نفر اول در رشته خودش پذیرش میشه پس مصاحبه یعنی پارتی

  9. arash می‌گه:

    آقایون اساتید دنبال روش پارتی بازی و سلیقه ای خودشون هستن که از قبل معلومه کی قبول میشه
    نباید اجازه بدیم تکرار بشه

  10. عبدالحق می‌گه:

    می خوان پارتی بازی به درجه ی ۱۰۰ درصد برسه اگه شانسیه پس اونای که تو کنکور سراسری رتبه میارن وپزشکی رشته های خوب قبول می شن شانسی قبول می شن ….متاسفم … برای این مردم واستادان متاسفم…باید اعتراض کنیم.

  11. حمید می‌گه:

    به نظرتون میتونند اول مصاحبه بگیرند هرکی را قبول داشتند بعد یه آزمون بگیرن و کسب یه نمره ای را الزامی کنند؟

  12. شیمی معدنی می‌گه:

    خواهش میکنم اختیار کامل را به دست دانشگاهها بدهید حتی آزمون دکتری ۹۳ را. اگر هم نمیتوانید اینکار را بکنید یک سطحی تعیین کنید که اگر دانشجویی فلان تراز را بدست آورد و مشخص شد که بیسواد نیست و از پس دکتری برمی آید بتواند انتخاب رشته کند و از دانشگاه مورد نظرش برای مصاحبه برود(تعداد بیشتری را برای مصاحبه دعوت کنید).بخدا آزمونی عین آزمونهای دو سال اخیر اصلا کار ساز نیست ممکن است کسی لیاقت ادامه تحصیل در دکتری را داشته باشد و اساتید او را تایید میکنند ولی پشت سد مرحله اول بماند و نتواند به مرحله مصاحبه برسد.

  13. pirooz می‌گه:

    سلام دوستان . اینجا دوتا لینک براتون میزارم اولی برا وزیر علوم دومی برارئیس جمهره . شکایاتتون را بنویسید شاید فرجی شد: http://erp.msrt.ir/SubSystem/Relate/Answering/Answering_req.aspx
    http://www.saamad.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=b215830c-be04-4e06-b849-6aac8438efc7

    • Phdemech93 می‌گه:

      اصلا نمیشه به جامعه ی آماری اینجا حسابی باز کرد کلا ۵نفر هم هم رشته ای من نیستند از کل کشور تو این صفحه حرف دانشجویان اینجا معیار نمیشه من و تمام دوستانم خواستار فیلتری برای پایان نامه هستیم که فعلا فقط مصاحبه جوابگوست ما حداقل ۷۰% از وقتمون تو این سه سال روی پایان نامه هامون رفته شمام بهتره یک آمار سراسری بگیرین چون رشته به رشته و دانشگاه به دانشگاه خیلی فرق داره

      • مهندسی مالی می‌گه:

        درسته جامعه اماریش محدوده اما خودتون که بهتر میدونید مشت نمونه خراواره. اگه چند نفر از دوستان شما خواهان مصاحبه با درصد بالا هستن ( البته منم ازین قضیه استقبال میکنم) این دلیل نمیشه که تعداد کسانی که خواهان مصاحبه با وزن پایین هستند کم باشه!
        من بیشتر خوشحال میشم اگه گزینش برگرده به روال قبلی چون با این اساتید موافقم که تب دکتری با کنکور بیشتر میشه که مطمئنا اگه این تب نباشه خیلی کارای به درد بخور تری با همون لیسانس و فوق لیسانس میشه انجام داد که نیازی به داشتن دکتری نیست
        یا علی

  14. مهندسی مالی می‌گه:

    سلام بنده قبلا هم عرض کردم ۷۰ به ۳۰ یا ۵۰ به ۵۰ یا اصلا ۸۰ به ۲۰ یا … هیچ فرقی با هم نداره. فقط کافیه کنکورو بر ندارن که اگه بردارن اون موقع همه چی فرق میکنه و باید نگران پارتی بازی صد در صد بود.
    پارسال در رشته ای نمرات ازمون کتبی دانشجویان به ترتیب رتبه برابر ۴۸٫۵ ، ۴۷٫۶ ، ۴۶٫۲ …
    ( البته با کمی خطا چون دقیقا یادم نیست) بود.
    اگر اساتید دانجویی را نخواهند بهش صفر میدهند و با توجه به نزدیکی نمرات ازمون کتبی تقریبا وزن مصاحبه هیچ تاثیری نخواهد داشت. مثلا فرض کنید این رشته ۴ نفر ظرفیت دارد و بخواهند دانجوی دوازدهم را بگیرند که در ازمون کتبی نمره ۳۸ از ۵۰ را اورده است. و فرض کنید ازمون کتبی ۸۰ درصد و مصاحبه ۲۰درصد در گزینش تاثیر دارد.
    فقط کافی ست به نفر دوازدهم نمره ۴۸ از ۵۰ بدهند و به نفرات قبل از او نمره مصاحبه ۱٫ نتایج به شرح زیر میشود.
    نمره کل نفر دوازدهم: ۳۸/۵۰ * ۸۰+ ۴۹/۵۰ * ۲۰ = ۸۰٫۴
    نمره نفر اول : ۴۸٫۵/۵۰ * ۸۰ + ۱/۵۰*۲۰ = ۷۸
    همان طور که مشخص است نمره کل نفر اول حتی با وزن ۸۰ به ۲۰ به نفع ازمون کتبی هم در کل کمتر از نفر دوازدهم شد پس وزن مصاحبه تقریبا هیچ تاثیری در گزینش نهایی ندارد.

  15. مدیریت 82 می‌گه:

    قابل توجه آنهایی که از ساز مخالف و باد مخالف و جریان ناموافق زندگی می نالند و نا امیدند :

    ” باد بادک زمانی اوج میگیرد که با باد مخالف روبرو شود … ”

    تو میتوانی ، کافیست اراده و تلاش کنی ،

    امید به خدا با ماست …

  16. نادیا-معماری می‌گه:

    آخه مگه میشه سوالات به این سختی رو شانسی و بدون دانش کافی پاسخ داد اگر این طور بود نفر اول هر رشته باید هر سال به عنوان خوش شانس ترین دانشجو هم انتخاب میشد واقعا ناراحت کننده است مثلاً برای دکترای معماری حداقل باید ۴٢کتاب مطالعه کرد! حالا بعد از این همه زحمت ٣٠درصد!! مخصوصا که از یک دانشگاه در شهرستان فارغ التحصیل شده باشید و ۴ماه مرخصی بدون حقوق گرفته باشی و سخت آرزوی قبولی در یک دانشگاه خوب رو داشته باشی امیدوارم در این مورد تجدید نظر صورت بگیره

  17. ناراحت می‌گه:

    خیلی متاسف شدم که دیدم اساتید دانشگاه های برتر اینطور به شخصیت دانشجویان شهرستانی توهین میکنن و میگن با زدن چندتا تست شانسی به جلسه مصاحبه میاد!
    از خود این اساتید اگه کنکور گرفته بشه هیچکدوم نمیتونن به این سوالات تخصص جواب بدن… اینا فقط به فکر خودشون و تحقیقات خاک گرفته خودشون هستن و فکر میکنن منه دانشجو نمیتونم ایده های بهتری برای تحقیق داشته باشم.

درج نظر