معاون آموزشی وزارت علوم با ارائه تازه‌ترین آمار آموزش عالی گفت سهم زنان در جمعیت دانشجویی کشور به ۵۰.۷ درصد رسیده و همزمان تعداد دانشجویان در سال‌های اخیر روندی کاهشی داشته است.

تغییر پارادایم؛ کاهش اصرار بر دریافت مدرک دانشگاهی

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، نشست خبری معاون آموزشی وزارت علوم ۲۰ خرداد برگزار شد.

معاون آموزشی وزارت علوم در تشریح وضعیت نظام آموزش عالی کشور در سال تحصیلی جاری، این سال را به دلیل تلاقی با حوادث دی‌ماه و شرایط خاص کشور، دوره‌ای متفاوت و ویژه توصیف کرد و گفت: با توجه به نوسانات شرایط از فروردین‌ماه تاکنون، اولویت اصلی وزارت علوم حفظ امنیت و سلامت جسمی و روانی دانشجویان، استادان و کارکنان بوده و بر همین اساس، در مقاطعی آموزش‌ها به صورت مجازی برگزار شد. افزایش شکاف میان بودجه و هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به چالش‌های اقتصادی این حوزه اظهار داشت: در حال حاضر سهم آموزش عالی از بودجه کل کشور بین ۲ تا ۳ درصد است. این در حالی است که تنها در سال گذشته، هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها بیش از ۵۰ درصد رشد داشته که این موضوع منجر به ایجاد ناترازی بودجه‌ای جدی در حوزه آموزش عالی شده است.

واحدی یکی از چالش‌های بنیادین امروز را تغییر نگرش داوطلبان به تحصیلات آکادمیک دانست و تصریح کرد: شاهد نوعی تغییر پارادایم در سطح جامعه هستیم؛ به طوری که بسیاری از داوطلبان دیگر مانند گذشته اصراری برای دریافت مدرک دانشگاهی ندارند. وی افزود: آمارها نیز این موضوع را تایید می‌کند؛ به گونه‌ای که در آزمون سراسری سال ۱۴۰۴، تعداد داوطلبان به حدود ۹۸۰ هزار نفر کاهش یافته که در مقایسه با ارقام بالای یک میلیون نفر در سال‌های گذشته، نشان‌دهنده روندی کاهشی است.

کاهش تعداد دانشجویان در یک دهه اخیر

معاون وزیر علوم با ارائه آماری از روند جمعیت دانشجویی کشور گفت: تعداد دانشجویان از حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۴ به حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است. از این تعداد، حدود ۲ میلیون نفر در مقطع کارشناسی، ۵۰۰ هزار نفر در کارشناسی ارشد و مابقی در مقاطع دکتری، دکترای حرفه‌ای و کاردانی مشغول به تحصیل هستند.

سهم زنان و مردان در آموزش عالی

وی خاطرنشان کرد: بر اساس آخرین داده‌های آماری، ۵۰.۷ درصد از جمعیت دانشجویی کشور را زنان و ۴۹.۳ درصد را مردان تشکیل می‌دهند. استان‌های «دانشجوپذیر» در صدر آمار واحدی در ادامه به پراکندگی جغرافیایی دانشجویان اشاره کرد و گفت: بر اساس نسبت دانشجو به جمعیت، استان سمنان بیشترین تعداد دانشجو به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت را به خود اختصاص داده است و استان‌های یزد و تهران در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

معاون آموزشی وزارت علوم در پایان بر لزوم توجه به تعاریف بین‌المللی در مقایسه آماری دانشگاه‌ها تاکید کرد و یادآور شد که ساختارهای خاصی مانند دانشگاه آزاد اسلامی و پیام‌نور با واحدهای متعدد، نیازمند دقت ویژه در محاسبات و آمارهای تطبیقی هستند.

وی اظهار کرد: مجموعه سرمایه‌گذاری و بودجه‌ای که به آموزش عالی اختصاص می‌یابد، بین ۲ تا ۳ درصد از بودجه کل کشور است.

وی افزود: این در حالی است که هزینه‌های جاری دانشگاه‌ها رشد چشمگیری داشته و تنها در سال گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که موجب افزایش شکاف میان نیازهای آموزش عالی و منابع مالی موجود شده و نوعی ناترازی بودجه‌ای را در این حوزه رقم زده است.

افت کیفیت آموزشی و تجربه سایر کشورها

واحدی با اشاره به پیامدهای آموزشی جنگ گفت: بروز اختلال در فرآیندهای آموزشی و کاهش کیفیت یادگیری از جمله تبعات جنگ است که آثار آن به‌مرور زمان نمایان می‌شود.

وی با استناد به مطالعات بین‌المللی افزود: به‌عنوان نمونه، رتبه علمی روسیه در پی بحران‌های اخیر ۲۹ پله کاهش یافته، در سوریه بیش از ۵۰ درصد اعضای هیئت علمی مهاجرت کرده‌اند و در لبنان نیز ۷۷ درصد دانشجویان کاهش تمرکز در یادگیری را تجربه کرده‌اند.

معاون آموزشی وزارت علوم در عین حال تأکید کرد: با وجود تمامی این چالش‌ها، آموزش عالی ایران از سرمایه‌های ارزشمندی برخوردار است و تاکنون دستاوردهای قابل توجهی داشته است.

وی گفت: جایگاه علمی ایران که در مقاطع مختلف رتبه‌های ۱۴ تا ۱۶ جهانی را تجربه کرده، یکی از ویترین‌های افتخار کشور محسوب می‌شود. همچنین دسترسی به آموزش عالی در کشور به‌طور گسترده توسعه یافته است.

واحدی افزود: توسعه درون‌زای فناوری، تأمین نیاز صنایع در شرایط پیچیده تحریم و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها در حوزه‌های مختلف، از جمله سرمایه‌های راهبردی آموزش عالی کشور است.

تحقق ۶۰ درصدی اهداف برنامه ششم در آموزش عالی

وی با اشاره به عملکرد آموزش عالی در اجرای برنامه ششم توسعه اظهار کرد: طبق ارزیابی‌های انجام‌شده، متوسط تحقق اهداف برنامه ششم در میان دستگاه‌های اجرایی کشور بین ۲۲ تا ۲۵ درصد بوده است، در حالی که این میزان در حوزه آموزش عالی بین ۵۵ تا ۶۰ درصد برآورد می‌شود.

معاون آموزشی وزارت علوم خاطرنشان کرد: این آمار نشان می‌دهد که آموزش عالی با وجود محدودیت منابع، عملکرد قابل قبولی داشته است؛ با این حال، با توجه به چالش‌های جدی پیش‌رو، لازم است برای شرایط پساجنگ تدابیر جدید و متناسبی اتخاذ شود و نمی‌توان با همان روش‌های گذشته ادامه داد.

معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در ادامه نشست خبری خود با اصحاب رسانه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه سیاست‌گذاری آموزشی اظهار کرد: تدوین و ابلاغ آیین‌نامه‌ها برای تسهیل شرایط آموزشی و تقویت تاب‌آوری در دوران پساجنگ در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: آیین‌نامه بهره‌گیری از آموزش مجازی در دوره‌های حضوری با امکان استفاده تا سقف ۲۵ درصد، در دی‌ماه ابلاغ شد. همچنین پیگیری زیرساخت‌های آموزش هوشمند و اقدامات تثبیتی و تنظیم‌گری در سه لایه شامل تدوین بسته جامع سیاستی آموزشی، هماهنگی نهادی و حکمرانی، و نیز پایش، ارزیابی و پشتیبانی انجام شده است.