در این مطلب قصد داریم به نکات مهم، سؤالات متداول و باورهای غلط داوطلبان درخصوص نحوه انتخاب رشته دکتری بپردازیم.

کانال تلگرام دکتری

نحوه انتخاب رشته دکتری

نکات مورد توجه در انتخاب رشته آزمون دکتری

1- علاقه: نکته‌ای که همواره داوطلبان لازم است به آن توجه داشته باشند اهمیت علاقه به رشته و محل تحصیل است. گاهی عدم پذیرش بهتر از پذیرش در شرایطی است که موجبات سردی و دلزدگی آن‌ها را فراهم می‌کند.

البته ذکر این مطلب نیز خالی از لطف نیست که در بسیاری موارد علاقه نیز اکتسابی است و چه بسا آن‌ها بتوانند با کشف نکاتی مثبت و دلگرم‌کننده در گرایش و دانشگاه محل قبولی علاقه لازم را برای موفقیت‌های آتی به دست آورند.

2- وزن 50درصدی مصاحبه: وزن 50درصدی آزمون کتبی در پذیرش دکتری 98، اگر چه ممکن است شانس خوبی برای قبولی کسانی که رزومه آموزشی و پژوهشی عالی ندارند، فراهم کند و شانس این افراد را برای پذیرش بالاتر ببرد، اما باید توجه داشت که وزن 50درصدی مصاحبه دکتری همچنان میزان قابل توجه و تعیین‌کننده‌ای است.

از این رو لازم است داوطلبان، دانشگاهی را برای ادامه تحصیل انتخاب کنند که با رزومه و سطح توانایی کلامی آنان نیز متناسب باشد. این توصیه به‌ویژه باید مورد توجه داوطلبانی قرار گیرد که رتبه‌های بسیار خوب و تک‌رقمی کسب کرده‌اند. گرچه ارائه‌ کارنامه‌ آزمون کتبی و تکیه بر رتبه و نمره‌ عالی آزمون کتبی تأثیر مثبتی بر نگرش اساتید ارزیاب دارد، اما بسیاری از اساتید معتقدند دروس مورد سؤال آزمون کتبی، توانایی ارزیابی جامع داوطلب را ندارند و اهمیت زیادی به این نمره نمی‌دهند.

انتخاب یک دانشگاه عالی و شرکت در مصاحبه‌ آن با توجه به رتبه کسب‌شده گرچه ممکن است شانس تحصیل در یک دانشگاه رده بالا را برای داوطلبان فراهم آورد، اما این خطر را هم دارد که داوطلب با وجود رتبه‌ِ بالا از پذیرش نهایی محروم شود و فرصت ورود به دانشگاه‌های دیگر را هم از دست بدهد. از این رو همواره به داوطلبان توصیه می‌شود که در هنگام انتخاب کدرشته به تناسب ویژگی‌ها و توانایی‌های خود به کدرشته‌های انتخابی دقت کنند و همزمان دانشگاه‌های سطح بالا و سایر دانشگاه‌ها را در انتخاب رشته خود لحاظ کنند.

3- دانشگاه‌های محل تحصیل: با توجه به تجربیات آزمون دکتری در سال‌های گذشته به نظر می‌رسد احتمال کسب نمره بالا در مصاحبه­ دانشگاه‌هایی که داوطلبان دوره کارشناسی و یا کارشناسی ارشد خود را در آنجا گذرانده‌اند، بیشتر است. شناخت بهتر اساتید نسبت به آن‌ها و به­‌طور متقابل آشنایی بیشتر آن‌ها با فضای فکری و ویژگی‌های اخلاقی اساتید و نیز وجود زمینه‌های علمی و تحقیقاتی و فرهنگی مشترک از جمله عوامل وقوع این امر است.

لذا توصیه می‌کنیم داوطلبان ضمن توجه به علاقه، دانشگاه یا دانشگاه‌های محل تحصیل مقاطع قبلی خود را در اولویت‌های اولیه خود قرار دهند.

4- رشته و گرایش تحصیلی در مقاطع پیشین: شرکت در آزمون دکتری برخی از رشته‌ها بدون توجه به رشته تحصیلی در مقاطع قبلی امکان‌پذیر است. در نتیجه ممکن است برخی از داوطلبان بازه وسیعی از انتخاب‌ها را پیش رو داشته باشند. اما لازم است متقاضیان دوره دکتری به این نکته نیز توجه داشته باشند که اولویت اساتید این است که دانشجوی دکترای آنان زمینه تحقیقاتی قبلی مشابهی نیز داشته باشد و این به معنای اولویت بالاتر برای کسانی است که رشته و گرایش خود را در طول تحصیل تغییر نداده‌اند.

توصیه ما این است که اگر داوطلبان به گرایش قبلی خود علاقه کافی دارند و امکان ادامه‌ تحصیل در همان گرایش نیز مهیا است، انتخاب‌هایشان در مقطع دکتری را در همان گرایش انجام دهند.

5- انتخاب چند گرایش در یک دانشگاه: برای برخی از داوطلبان، دانشگاه محل تحصیل اهمیت بسیار بالایی دارد و به طور مثال در زمان انتخاب رشته چند گرایش مختلف را در دانشگاه موردنظرشان برمی‌گزینند و این موضوع به ویژه در رشته‌هایی که گرایش‌های مختلف تفاوت فاحشی ندارند رایج‌تر است.

در هر حال ضروری است داوطلبان توجه داشته باشند که در برخی موارد، اساتید مصاحبه‌گر این گرایش‌ها یکسان بوده و یا با هم در ارتباط هستند و گاهی نیز مصاحبه مشترکی برای گرایش‌های مختلف برگزار می‌شود و لازم است این داوطلبان تنها در یک مصاحبه شرکت کنند.

پس اگر چنین انتخاب رشته‌ای انجام دهند، لازم است دلایل کافی برای این امر داشته باشند. در غیر این صورت ممکن است به عنوان کسی که هدف مشخصی ندارد، امتیاز منفی بگیرند.

اما اگر برای هر انتخاب دلیلی وجود داشته باشد، مثلاً اگر یک گرایش در راستای تحصیل مقطع قبلی باشد و گرایش دیگر در زمینه کار فعلی داوطلب، ممکن است این کار منطقی به نظر آید. به این نکته هم توجه شود که اگر تنها یک مصاحبه برای همه­ این گرایش­ها انجام شود، مصاحبه­ دیگری پیش روی داوطلبان نخواهد بود که شانس قبولی خود را در آن­جا نیز امتحان کنند.

6- دقت بیشتر در انتخاب‌های اولیه: در برخی مصاحبه‌های دکتری به دلایل مختلف از داوطلبان سؤال می‌شود که آن دانشگاه چندمین انتخاب داوطلب است. برای برخی دانشگاه‌ها اولویت در انتخاب رشته مهم است و برخی می‌خواهند احتمال قبولی شما در رشته‌محل‌های قبلی را بسنجند. اما دلایل اساتید برای این سؤال هر چه که باشد، مهم این است که کدرشته‌های اول شانس قبولی بیشتری دارند و بنابراین آن‌ها را مدنظر داشته باشید.

باورهای غلط درخصوص انتخاب رشته دکتری

1- هر قدر که یک رشته‌محل را در انتخاب رشته به عنوان اولویت بالاتری انتخاب کنیم، شانس دعوت به مصاحبه بیشتر است.

ترتیب انتخاب رشته تأثیری در شانس دعوت به مصاحبه ندارد. یعنی دعوت به مصاحبه دانشگاه‌های مختلف بر اساس نمره داوطلبان صورت می‌گیرد و انتخاب یک کدرشته‌‌محل به عنوان اولویت اول یا آخر تأثیری در کاهش یا افزایش شانس دعوت‌شدن به مصاحبه آن کدرشته نخواهد داشت.

2- در بسیاری از دانشگاه‌ها تا دانشجوی ارشد خودشان وجود داشته باشند ما شانسی نداریم، پس این‌ها را انتخاب نکنیم.

یکی از باورهایی که می‌­تواند موجب دلسردی و از دست رفتن اعتمادبه‌نفس در داوطلبان شود این است که افراد تصور می­‌کنند اگر در دانشگاهی، دانشجوی کارشناسی ارشد یا فارغ‌­التحصیل همان دانشگاه وجود داشته باشد، دیگر جایی برای قبولی آنان در آن دانشگاه نمی­‌ماند. هر چند، نمی­‌توان تأثیر مثبت شناخت و آگاهی قبلی اساتید را نسبت به دانشجویان خودشان در امتیازدهی انکار کرد، تعمیم این امر به همه مصاحبه­‌گران و همه دانشکده­‌ها و دانشگاه­‌ها نادرست است.

ذکر دو نکته در این زمینه خالی از لطف نیست. نخست این که افرادی بوده­‌اند که در دانشگاه خودشان پذیرفته نشده‌­اند. ممکن است ذهنیت استاد از آن دانشجویان، به جای مثبت، منفی باشد که عکس قضیه اول اتفاق خواهد افتاد. یعنی در این صورت، شناخت مصاحبه‌­گر از دانشجو به ضرر او خواهد بود.

یا این که بسیاری از مصاحبه­‌گران، رعایت عدالت را در پذیرش دانشجویان دکتری، سرلوحه کار خود قرار می­‌دهند و بنابراین تفاوتی بین داوطلبان قائل نمی­‌شوند.

دیگر این که، معمولاً در فهرست دعوت‌شدگان مصاحبه بسیاری از کدرشته­‌ها، تعداد دانشجویان یا فارغ­‌التحصیلان همان دانشگاه، کمتر از ظرفیت پذیرش دکتری در آن کدرشته است و به هر صورت حتی اگر همه آنان در آن کدرشته پذیرش شوند، باز هم جایی برای دیگران می‌ماند.

3- فهرست دانشگاه‎هایی که می‌توان در مصاحبه آن‌ها شرکت کرد محدود است، بنابراین دانشگاه‌هایی انتخاب کنیم که شانس قبولی بیشتری داریم.

چند سالی است که دعوت به مصاحبه دکتری دانشگاه‌ها بر اساس نمره تراز صورت می‌گیرد و همه کسانی که تراز آن‌ها بالاتر از تراز مدنظر دانشگاه باشد، به مصاحبه دعوت خواهند شد و محدودیتی در این خصوص وجود ندارد.

داوطلبان عزیز می‌شوند جهت طرح سؤالات خود به بخش نظرات همین صفحه و یا صفحه مشاوره انتخاب رشته دکتری مراجعه نمایند.